2017-06-20

Sándor Szathmári: 120-a datreveno / 120th birthday

Antaŭ 120 jaroj, la 19-an de junio 1897, naskiĝis Sándor Szathmári, hungara esperantisto, kiu meritas atenton kiel verkisto de mal/utopioj en rango kun Karinthy, Čapek, Zamjatin, Huxley, kaj Orwell.

Przemysław Wierzbowski kreis la jenan bildon, uzante foto-portreton de Szathmári fare de Eifert János, fama hungara fotisto.


120 years ago, 19 June 1897, the Hungarian Esperantist Sándor Szathmári was born, who as a writer of dystopia and utopia belongs in the ranks of Karinthy, Čapek, Zamyatin, Huxley, and Orwell.

2017-06-17

Jack Wilson: tradukoj el anglalingva beletro

Jack Wilson, 2006
Hazarde, esplorante la temon de James Joyce kaj Esperanto, mi trovis la jenan blogon:


Mi tuj aldonis liajn tradukojn de Joyce kaj Borges al miaj tiutemaj bibliografioj:
  • Eveline” [el Dublinanoj] de James Joyce
  • Araby” [el Dublinanoj] de James Joyce
  • La vidinto” [The Witness] de Jorge Luis Borges
Wilson tradukis verkojn de Saki, Wallace Stevens, Carl Sandburg, Robert Frost, kelkajn kanzonojn ... Mi ankoraŭ ne legis do ne taksas la tradukojn, sed mi ŝatas la gamon de elektitaj aŭtoroj. Aparte interesas min:
Ĉiuj ĉi aperis ĉi-bloge en 2009. Rimarku alian blogon de Wilson (ĝis 2013): Kriko About Words. Jen afiŝaro pri Esperanto:
Wilson kreis plurajn blogojn. El 2012:
Jen anglalingva artikolo de la 27a de junio 2006:
Jack Wilson estas, aŭ estis, artisto, verkisto, poeto, muzikisto, komponisto, kiu loĝas/loĝis en Tempe Arizona (Usono). Ĉi tiu estas nomo nova je mi. Ĉu li ankoraŭ vivas post 2013 mi ne scias.

Wilkins to the Moon

This is not the first time in recent memory an article has been published on his subject and documented on this blog. Here is another one:

The Man Who Planned A 17th Century Moon Landing (Curiosity)

This article links to the Atlas Obscura article I previously documented. In this article the faulty scientific assumptions of the time are outlined. Wilkins, nevertheless, was a visionary of the scientific revolution.

James Joyce & Esperanto (2): Bloomsday


Por Blumtago (Bloomsday) mi laŭtlegis "Giacomo Joyce" de James Joyce, laŭ traduko de Kris Long (25:30 minutoj). Mi fuŝis plurfoje, sed mi ne havas tempon kontroli la erarojn. Eble vi povos almenaŭ ĝui la muzikon de la traduko de Long:

Giacomo Joyce” (2017.06.16 — Bloomsday / Blumtago), laŭtlegas (kun eraroj) R. Dumain (Soundcloud: sonregistraĵo, 25:30 min.)

Mi trovis du pluajn Esperantajn tradukojn:

Eveline” [el Dublinanoj] far James Joyce, trad. Jack Wilson. 2009.

Araby” [el Dublinanoj] de James Joyce, trad. Jack Wilson. 2009.

Blumtago estas la 16a de junio, 1904, t.e. la tago de la tuta romano Uliso, spertita de Leopold Bloom. Iuj festas tiun datrevenon en pluraj landoj, ekz. en Usono kaj Hungario.

2017-06-15

James Joyce & Esperanto (1)

While I have been aware of a prominent mention of Esperanto in Ulysses for 40 years, the linkage of James Joyce and Esperanto is a new project for me. See the relevant web pages I have added to my site, below. Supplementary information is welcome. I need scans of certain Esperanto items.

Kvankam mi eksciis pri la mencio de Esperanto en la verko Uliso [Ulysses] de James Joyce antaŭ 40 jaroj, la ligo inter Joyce kaj Esperanto estas nova mia projekto. Jen la ĝisnunaj miaj retpaĝoj. Aldonaj informoj estas bonvenigotaj. Mi bezonas skanaĵojn de specifaj dokumentoj.
There is a strong Hungarian connection in Joyce, and, coincidentally, Hungary was the hub of Esperanto literature for decades, so this bibliography is relevant as well . . .

Hungario rolas en verkoj de Joyce, aparte Uliso, kaj koincide, Hungario estis la centro de beletra aktivado de la Esperanto-movado, do mia jena anglalingva bibliografio estas ankaŭ rimarkinda:
Another coincidence: Prof. Nico Israel will deliver his lecture “‘Militopucos’: James Joyce and Universal Language” on October 13, 2017 at the City University of New York (CUNY) in the series Soros Lectures in New York, NY, December 2016 - Fall 2017.  See also...

Jen plua koincido: Prof-o Nico Israel prelegos pri ‘Militopucos’: James Joyce and Universal Language” je la 13a de oktobro ĉe Universitato de Novjorkurbo (CUNY) en la serio Soros Lectures [Soros-Prelegoj]. Jen lia grava anglalingva eseo:
Tomorrow (June 16) is Bloomsday (named after the protagonist Leopold Bloom), the day in which the novel Ulysses transpires. Perhaps I can contribute something in Esperanto for the occasion.

Morgaŭ (la 16an de junio) estos Bloomsday [mankas artikolo en Vikipedio]--laŭ Leopold Bloom--la tago dum kiu la "eventoj" de Uliso okazas. Eble mi kontribuos ion en Esperanto por la okazo.

2017-06-14

Robert Zend (1929-1985): Hungarian-Canadian writer . . . & Esperantist

Robert Zend
Here is the 13th episode of my podcast series Studies in a Dying Culture, under the auspices of Think Twice Radio:

5/26/17 Robert Zend: Between Budapest & Toronto, Between Zero & One, Between Dream & Reality
Robert Zend (1929-1985) was a Hungarian-Canadian multimedia writer, who emigrated from Hungary in 1956 and established himself in Toronto, Canada. I present an overview of his works, themes, and influences. I illustrate Zend's themes of exile & identity, sources & inspirations, myth & religion, metaphysical notions, & the interplay of dream & reality with poems, prose fragments, & summaries of short fiction. Finally, I recount my engagement with Zend, my project of translating his work into Esperanto, the enthusiastic support of the Zend family for this project & the revelation that Zend himself was an Esperantist. [51 minutes: sound file]
This is the latest in a logical progression of podcasts on Hungarian literature, utopianism, and Esperanto.

Key markers in this podcast:
  • 0 min.: Introduction.
  • 5 min.: Who was Robert Zend?
  • 8 min.: Zend's themes & works & where to find them.
  • 14 min.: Recitation of poems or excerpts from Zend illustrating the themes mentioned.
  • 40:30 min.: Outline of key pieces from Daymares.
  • 47 min.: My discovery of Zend & the Esperanto connection.
  • 50 min.: Zend poem: "Sky Blue".
I have been translating some of Zend's work into Esperanto, some of which will appear with an essay on Zend in the Esperanto literary journal Beletra Almanako.

Here are key links, entry points into Zend's world:
"An Overview of Zend in 50 minutes"--an announcement of my podcast --now headlines The Robert Zend Website's audio page as a result of the family's enthusiastic response,

William Auld: Omaĝoj

Mi enretigis la enhavtabelon de Omaĝoj de William Auld: Poemtradukoj plejparte el la angla. Chapecó, Brazil: Fonto, 1987. 152 p. (Fonto-Serio; n-ro 16) Oni trovos tie ligojn al poemoj miareteje kaj aliloke. Jen la poemoj en mia retejo ĝis nun:
Mi trafoliumis la poemaron kaj hazarde legis pluajn tradukojn. Mi plej ofte ne konas la originalojn, sed mi taksas la tradukojn tre agrablaj. Mi konfesas, ke mi eltrovas pluon el angla literaturo pere de Esperanto, ekz. Edwin Morgan, kiu uzas sciencfikciajn konceptojn en kelkaj poemoj. Mi iomete konis C, Day Lewis (= Cecil Day-Lewis) en alia kunteksto. Mi ne sciis, ke li verkis poemojn. "La duobla vizio" estas pensiga; unuarigarde mi ligas ĝian koncepton kun la plurdimensia vizio de William Blake.

2017-06-13

Mario Pei: Wanted: A World Language

I have documented Mario Pei's contribution to interlinguistics (i.e. the field of study of the creation and adoption of a universal or international auxiliary language) in English and Esperanto.  Here is another noteworthy contribution to the popularization and advocacy of the idea:

Wanted: A World Language by Mario Pei

Pei's 1969 pamphlet is a condensed argument for the adoption of an international auxiliary language, outlining the history of the idea and the relevant projects, the various options and arguments pro and con, with an exposition of Esperanto, reading list, and directory.

Pei in his 1958 book One Language for the World treated this topic extensively and most comprehensively for the first time in English at least since A Planned Auxiliary Language by Henry Jacob (1947, following Jacob's 1946 On the Choice of a Common Language).

For more on this topic see my web pages:
For an historical overview of the field with links to notable texts see:

International Auxiliary Languages

Note that my web page of Pei's pamphlet contains the corrected, current links to Pei's other works online.

One must not get the impression that Pei was a respected linguist. He was not. He was also a crank conservative, but at least not of the paranoid variety that rejected any manifestation of internationalism. This is probably a result of having to think in international terms in the fight against the Axis powers in World War II. Pei can at least be credited as a popularizer of languages, mutilingualism, and early 20th century linguistics, and as a leading popularizer and advocate of the quest for a universal language.

Sferoj 5: sciencfikciaj noveloj de virinoj (2)

Mi jam skizis la enhavon de Sferoj 5 (1987), speciala numero da tradukitaj sciencfikciaj noveloj de virinoj, antologio el la serio Sferoj, eldonita de Grupo Nifo. Mi ankaŭ notis, ke mi ne povis trovi anglalingvajn spurojn de tri aŭtoroj. Mi ĵus enretigis novelon de unu el ili:

"La koncerto" de Hana Pěchulová (tradukis el la ĉeĥa Adolf Staňura)

Familio entuziasme anticipas raran koncerton ludota de merloj, sed . . . .

2017-06-11

Spomenka Štimec: dulingva retejo


Jen atentinda retejo de Spomenka Štimec (1949 - ):


Spomenka Štimec - hrvatska esperantistica / Spomenka Štimec - kroata esperantistino

Fakte, mi legis--antaŭ tri jardekoj--nur ŝian romanon Ombro sur interna pejzaĝo (1984, alklaku por PDF-teksto).  Sed vi trovos abundan materialon ŝiareteje.


Ferenc Temesi, hungara verkisto

Pere de Esperanto mi informiĝas pri verkistoj nekonataj en la angloparola mondo, ankaŭ eĉ netradukitaj; ankaŭ tiuj pri kiuj ne povas informiĝi en la angla. Unu tia estas ......

Ferenc Temesi (1949 - ) [foto: 1983]

Anglalingve oni scipovas, ke li kunverkis la filmon A rózsa vére (1998). Mi ekkonis lian ekziston pere de ...

"Literaturaj facetoj de la hungara kubo..." de István Nemere, en Literatura Foiro, n-ro 110, decembro 1987, p. 20-22.

En 1987 Nemere trovas tri beletrajn hungarajn librojn atentindaj je eksterlandanoj. Unu estas Por (La Polvo), Volumo II. (Volumo I aperis en 1976.) Per ĉi tiu verko la aŭtoro kreis novan hungaran literaturan ĝenron, t.e. romano kiel kvazaŭ-leksikono. Ĉio okazas en Polvurbo (efektive Szeged), kontraŭ kies provinceco. Temesi revivigas eksmodan lingvaĵon;la stilo rememorigas pri Mór Jókai kaj Kálmán Mikszáth. La tempodaŭro ampleksas proksimume 140 jarojn. Krtikistoj laŭdis la verkon, kun plendoj.

Nu, ĉi tio ŝajnas interesa, almenaŭ laŭforme. La aliaj du verkoj pritraktataj estas Az együttlét (La kunesto), romano de Anna Jókai (1932-2017, nenia rilato al Mór), kaj Csoda (Miraklo), dramo de György Schwajda (1943-2010).

William Auld's Esperanto textbooks

Thanks to the Internet, today's learners of Esperanto have options far beyond mine when I was teaching myself Esperanto in the ancient days of print culture a half century ago. I have not checked them out, but the place to go, I believe, is lernu.net. In the ancient times I mentioned, one could order textbooks of various vintage from an Esperanto book service or borrow some from the public library, some of which reached back to the beginning of the 20th century. I tried them all, and none were too inspiring.

However, William Auld tried a fresh approach, capitalizing on Esperanto's agglutinative character and acclimating the student to it, which is important in streamlining the future Esperantist's grammatical style instead of clumsily reproducing one's English manner of expression in Esperanto. I really liked this little textbook, but I loaned it to someone in 1976 and never saw it again. It is long out of print. I've been requesting online that someone scan it. Thanks to Enrique Ellemberg, here it is!

Esperanto, A New Approach by William Auld (2nd ed.: Bruselo: Heroldo de Esperanto, 1969).

I seem to remember owning a copy with a plain blue cover, but I will never know.  In any case, I got two bonuses from this textbook:

Soneto 18 de William Shakespeare, Esperantigis Reto Rossetti

Night of Summer (Somernokto) by Kálmán Kalocsay, translated from Esperanto by William Auld, with the Esperanto original 

Auld created another introductory learning course, in a format called a Scriptographic booklet (which existed for entirely different topics):

A First Course in Esperanto (Greenfield, MA: Channing L. Bete Co., 1972)

Then there is Auld's successor to Esperanto, A New Approach, an intermediate reader with exercises:

Paŝoj al Plena Posedo (Bruselo: Heroldo de Esperanto, 1968)

This book underwent revision with later editions; I don't know offhand which is the online text linked above.

Enrique has provided a spectrum of learning and reading materials on his web site:

Esperanto Fremont

2017-06-04

James Joyce vs the characteristica universalis

Who needs a perfect language? It’s already perfectly imperfect by Charlie Huenemann (Aeon)

The author piggybacks off Umberto Eco's The Search for a Perfect Language (1995), discussing the characteristica universalis projected by Leibniz and John Wilkins' attempted realization of the concept. (Note a reference new to me: Language, Mind and Nature (2007) by Rhodri Lewis.)

This is a story I've known since I was 14 years old many decades ago.

Huenemann moves on to a resurrection of this dream by Rudolf Carnap, a key figure of the logical positivists.  Huenemann thinks that Carnap slipped up in his dismissal of Heidegger as nonsense. Huenemann extols the creativity of language beyond the strict confines of logic, citing the examples of William Shakespeare, James Joyce and Maya Angelou.

This little article is unfortunately characteristic of the poorly conceived intellectual fluff that Aeon offers all too often. A better explanation--even a brief one--of the underlying assumptions of the projects of both Leibniz and Joyce would have been far more illuminating, as would the posited contrast between the attempt to squeeze all of cognition into formal logic and what the creative extensions of language actually accomplish. (And Maya Angelou, really?)

The Wikipedia article on characteristica universalis yields surprisingly rich information. See also my bibliographies....

Philosophical and Universal Languages, 1600-1800, and Related Themes: Selected Bibliography

... and ...

Leibniz & Ideology: Selected Bibliography

2017-05-22

Bridge of Words (1)


I mentioned Bridge of Words: Esperanto and the Dream of a Universal Language by Esther Schor (Metropolitan Books, 2016) in a recent post, but I've been negligent in blogging about it. I am also acknowledged in it, as my web site is an invaluable source for research into Esperanto and its history.

April 14 marked the centennial of Zamenhof's death, which has been commemorated in various ways. (I have begun to blog about this, more to come.) In Zamenhof's lifetime, and for decades afterward, it was necessary to downplay Zamenhof's Jewishness due to the prevalence of Zamenhof, and in fact all of Zamenhof's children were murdered by the Nazis. Esperanto researchers and scholars, writing in Esperanto -- N.Z. Maimon and Adolf Holzhaus come to mind -- began to undo this enforced silence with documentation of Zamenhof's investment and activity in the Jewish world.  This dimension of Zamenhof's Jewish interests and their relation to Esperanto remained even more obscure in the English-speaking world than Esperanto generally. A few years ago Esther Schor began to write and speak about this in the USA. We lectured together at a symposium on Zamenhof on December 15 (his birthday), 2010, at a U.N. building. George Soros made a surprise visit, and while the rest of us got a photo op with him, only he was reported in the mainstream media. I was covered by the Jewish Daily Forward, though.

This book is the latest fruit of Esther Schor's endeavors. It has a strongly Jewish angle which is also bound to be emphasized in some reviews.



Michael Wex is a Yiddishist, known for such books as Born to Kvetch. It is not surprising that he would review this book in The New York Times (November 11, 2016) : "The Jewish Roots of Esperanto." Wex has some criticisms but overall appreciates the subject matter and whets the appetite, and of course highlights the Jewish dimension.


Stuart Schoffman's review "The Great Family Circle" in the Spring 2017 Jewish Review of Books is much narrower, but with some interesting anecdotes. Under the editorship Itamar Ben-Avi, the Jerusalem daily Do’ar Ha-yom published an item about Esperanto on January 23, 1924 and on several other occasions, its obsession with a Jewish renewal notwithstanding. On this date the writer noted that Zamenhof was a Jew, after reporting: "An anti-Semitic weekly in Germany had urged fellow anti-Semites to learn Esperanto, the better to communicate with anti-Semitic organizations in other countries." The short review also mentions Zamenhof's involvement in the proto-Zionist movement.

There is a contrasting pair of comments. The first is a poem from a snotty Zionist ridiculing Esperanto's universalism, Obama, and George Soros. The second is from an Esperantist posting Zamenhof's poem "La Espero" (Hope).


2017-05-21

Samovar: magazine of speculative fiction in translation seeks submissions

Samovar submission guidelines:

Samovar is a quarterly magazine of and about speculative fiction in translation, published by Strange Horizons.

What do they want?

Samovar encourages and welcomes submissions from all languages, and by individuals from groups or backgrounds that have historically been marginalized and/or under-represented within speculative fiction. Please don't self-reject; we want to consider your work! 
All submissions should be made through our Moksha page, here. Translations submitted to Samovar may also be considered for publication in Strange Horizons. If you're sending us a submission and don't want it forwarding to Strange Horizons, please let us know in your cover letter. Feel free to send any queries to samovar@strangehorizons.com.
They pay! Details for submissions and payments follow for these categories:
  • Short stories
  • Poetry
  • Non-fiction
    • Review-essays
    • Interviews/Conversations

Verkoj: nova retejo

Jen atentinda nova retejo:

Verkoj – Esperantaj verkoj: Hejmo por verkistoj kaj legantoj

"Multaj verkistoj kontribuis kaj konstante kontribuas al la Esperanta kulturo. Ili ne agas pro ekonomiaj konsideroj, sed male: kreado en Esperanto postulas, ke ili investu multe da tempo kaj rimedoj, kelkfoje eĉ fronte al indiferenta kaj nekomprenema ĉirkaŭaĵo. Ili agas nur pro la amo al la literaturo kaj al la lingvo, kaj sentas, ke ili plenumas gravegan taskon. Oni povas konsideri ilin naivuloj kaj nerealaj homoj, sed dum la tempopaso ili donacis al Esperanto veran, neatenditan trezoron – originalajn kaj riĉajn literaturon kaj poezion, kiuj havas memstaran valoron per si mem en la monda kulturo. Tiu ĉi retejo estas dediĉita al ili. Ĝia celo estas igi iliajn verkojn alireblaj al la vasta publiko."
Oni povas serĉi en rubrikoj de verkistoj, bildrakontoj, temoj kaj ĝenroj, kantoj kaj muziko.

Mi aliris la kategorion Scienc-fikcia kaj trovis:

Gregor Benton on the proletarian Esperanto movement


I vaguely recall the name Gregor Benton from somewhere; I assume he surfaced somewhere in my erstwhile study of the history of Trotskyism. I see that he is a specialist on China and that he has published on Chinese Trotskyism, Maoism, and Chinese communism overall.

I am familiar with Jacobin magazine. In a country where the very name of Marx is taboo, Jacobin is the most widely known Marxist magazine in the country, "widely" being a relative term but at least not totally invisible among the intellectual reading public. Many years ago, when the magazine was still in gestation, at least one person involved in it was interested in interviewing me on C.L.R. James, but this never materialized.

Nobody in the USA, on the left or otherwise, cares about Esperanto, so I was quite surprised when this article surfaced in Jacobin and by which author:

"Communism in Words" by Gregor Benton

"A brief history of Esperanto, the language intimately tied to the common destiny of the working class."

I can imagine the horror of many American Esperantists to see Esperanto associated with communism in this way, though there are some who have mentioned the proletarian Esperanto movement as an historical phenomenon. Benton's father, who fought against the fascists in the Spanish Civil War, defended Esperanto to comrades who dismissed it, using the phrase "communism in words" (which I have never seen anywhere else). Gregor himself learned Esperanto and delivered a euology to his father in Esperanto for the Catalan Esperanto Association.

This is a very good article, with a good historical overview and an objective assessment, advocating Esperanto in a realistic way without hype and cultism, and even with his particular interest as a man of the left.

Benton provides a capsule summary of Zamenhof and of the Esperanto movement's history and present status, then launches into the history of the proletarian Esperanto movement and the hostility engendered in reaction to the various causes that embraced Esperanto. Benton mentions the leading international organization, Sennacieca Asocio Tutmonda (World Anationalist Association, "SAT" for short), its erstwhile collaboration with the USSR, the eventual Stalinist break with SAT, and the breakaway pro-Moscow Internacio de Proletaj Esperantistoj (International of Proletarian Esperantists).

Benton then covers the persecution of Esperantists by the Nazis and the Stalin regime and its eventual satellite regimes. (Esperanto had a significant presence before the Great Purges. I do not recall the Communist International ever endorsing Esperanto''s rival Ido, though I do remember Ido was part of the mix.) With de-Stalinization, the Esperanto movement was revived in the Soviet bloc, and its association there with the "peace movement" was a vehicle for Esperanto to thrive.

Benton also outlines the history of Esperanto in China, its early association with anarchism and communism. He mentions also the Japanese woman Hasegawa Teru (known by the Esperanto pseudonym "Verda Majo" = Green May) who was to join with the Chinese against Japanese aggression. In Maoist China, Esperanto was initially suppressed, then tolerated, then later, even while under suspicion during the Cultural Revolution, was widely used by the regime for Maoist propaganda. The Esperanto movement thrived in the post-Mao era, but its strength has vacillated.

Finally, Benton tackles the future prospects of Esperanto, with respect to the global changes that have transpired since its early days and what this means for the role and fate of the language -- in recent decades the effects of the fall of the Soviet bloc, the decreased reliance on traditional Esperantist membership organizations, and the rise of online communication. Esperanto thrives in the digital age, and the values it represents are as relevant as ever.


Karel Čapek en Literatura Mondo, 1924-1948


Kun helpo de Enhavolisto de Literatura Mondo mi trovis la jenajn erojn de kaj pri la ĉeĥa verkisto Karel Čapek, al kiuj mi aldonas retligojn al numeroj de Literatura Mondo kaj al aliaj retpaĝoj:

Kamarýt, Stanislav. "Du romanoj de K. Čapek" (Observo), 1a serio, 3a jaro, 9a n-ro, septembro 1924, p. 154-5.

Jobo, "R.U.R. de Karel Čapek" (Recenzo), aprilo 1926, p. 000k2.

Čapek, Karel. "La kudrilo" (Novelo), trad. Miloš Lukáš, decembro 1932, p. 200VIII.

Novak, Arne. “Karel Čapek” (Observo), decembro 1932, p. 206-7.

Čapek, Karel. “Ordinara murdo” (Novelo), trad. Miloš Lukáš, n-ro 10, decembro 1934, 182-3.

Čapek, Karel. “Instruo, kiel malsani” (Novelo), trad. Miloš Lukáš, junio 1948, p. 180-3.

La tekstoj de Čapek mem estas en DOC-formato kaj troveblas ĉe Karel ČAPEK: Česká literatura v esperantu. La numeroj de Literatura Mondo havas PDF-formaton.


Jobo laŭdas la enhavon kaj stilon de la dramo R.U.R. (Rossum's Universal Robots).

Novak skizas la gravecon kaj evoluon de la verkaro de Čapek. Li mencias ankaŭ la engaĝon de Čapek pri pragmatismo, specife la verkon Pragmatismo aŭ filozofio de praktika vivo (1917).

Kamarýt fakas pri filozofio. Lia vortaro tiufaka ricevis recenzon en suplemento de Literatura Mondo:

Recenzo: Dr. Stan Kamaryt: Filozofia Vortaro (1934) de F. Erdey

Pri Čapek, Kamarýt reliefigas la pragmatisman influon kaj la valorigon de la individua homo kontraŭ socipolitikaj skemigoj, kiel ekzempligas Fabrikejo de Absoluto (1922) kaj Krakatit (1922). Kamarýt detale resumas ambaŭ romanojn, do lia pritrakto estas la plej ampleksa el la tri recenzoj.

K.R.C. Sturmer refoje

Mi ĵus trovis ĉi tiun malnovan artikolon:

"Kiu estis kiu: K.R.C. Sturmer"
  de Alec Venture,
  en La Brita Esperantisto,
  novembro-decembro 1997.

Sferoj 5: sciencfikciaj noveloj de virinoj (1)

Sferoj 5 (1987) estas speciala numero da tradukitaj sciencfikciaj noveloj de virinoj, antologio el la serio Sferoj, eldonita de Grupo Nifo. Kompilis ĉi tiun volumon Miguel Gutiérrez Adúriz, Jen la enhavo:
Antaŭparolo
Maria kaj Joĉjo de Naomi Mitchison (tradukis el la angla William Auld)
La koncerto de Hana Pěchulová (tradukis el la ĉeĥa Adolf Staňura)
Bezonata sperta virgino de Johanna Sinisalo (tradukis el la finna Pekka Virtanen)
La operacio de Ingeborg Sulkowsky (tradukis el la germana Eckhard Bick)
La Drako-Damo de Elia Barceló (tradukis el la hispana Liven Dek)
Miriel de Zefia Beszczyńska (tradukis el la pola Wojciech Usakiewicz)
La spaco de vivo de M. Ĉudakova (tradukis el la rusa Vl. V. Ĉarin)
Kiam ŝanĝiĝis de Joanna Russ (tradukis el la angla Karl Pov)
Naomi Mitchison ĉ 1920
Mi ankoraŭ ne trovis ion ajn pri la jenaj aŭtoroj en la angla lingvo:
Hana Pěchulová (ĉeĥa)
Ingeborg Sulkowsky (germana)
Zofia Beszczyńska (pola)
Sed jes pri Marietta Chudakova [Ĉudakova]:
Stories by Soviet Women Authors Pre-1969: “The Useless Planet” (1967), Olga Larionova, “The Astronaut” (1960), Valentina Zhuravlyova, “Life Space” (1969), Marietta Chudakova by Joachim Boaz (2016.12.11)
Boaz laŭdas la originalan koncepton de "La spaco de vivo." (La angla traduko "Life Space" troveblas en la antologio World's Spring, kiun mi ne havas.) Kaj ĝi ja estas interesa. Iu homo estas limigata ne de tempo, sed de spaco. Li povas movi sin libere tra tempon, do ne mortos kun la antaŭeniĝo de la tempo, sed lia spaco ŝrumpiĝas kaj li mortos kiam lia spacamplekso nuliĝos,

Notu ankaŭ, ke Valentina Zhuravleva troveblas en la angla kaj en Esperanto,  kaj jen en la angla pere de Esperanto:
Starluma Rapsodio” de Valentina Ĵuravleva, tradukis Aleksej I. Verŝinin
Johanna Sinisalo de Finnlando estas konata en la anglofona mondo. Ie iu mencias la ĝis tiam netradukitan novelon "Bezonata sperta virgino," Ankaŭ Elia Barceló de Hispanio iom aperis en la angla. La jena anglalingva artikolo pri sciencfikcio en Hispanio mencias la novelon "La Drako-Damo." Mi ankoraŭ trovis nek unu nek la alian novelon anglalingve.

La Antaŭparolo emfazas la gravecon de "La Drako-Damo." Jen alia aserto: trovi verkistinojn de sciencfikcio estis malfacila tasko (t.e. ĝis 1987).

2017-05-13

As You Like It in Esperanto: Washington, DC, 1910

2010 was the 100th anniversary of the 6th Universal Congress of Esperanto in Washington, DC, which Zamenhof himself attended. It was reported in the daily press of all of the major Washington newspapers. I researched this and related matters extensively and reported on it during the centennial year, in an interview on National Public Radio, a talk with slide show at the annual national congress of Esperanto USA in the Washington area, and in a similar talk as a part of a symposium at the UN on Zamenhof's birthday, at which Esperanto-speaker George Soros made a surprise appearance.

Some of my documentation can be found in a special section of my web site:


The Esperanto press of course reported on the congress as well.  Here is my outline of the contents, with links to some specific items, of:

Amerika Esperantisto, vol. 8, no. 3, Oct. 1910

Note that Shakespeare's play As You Like It -- Kiel Plaĉas al Vi -- was performed in Esperanto translation by non-Esperantist actors on Tuesday, August 16, the third day of the conference.

A series of Shakespeare's plays was promised for the 1907 Universal Congress in Cambridge, UK:

Shakespeare in EsperantoThe New York Times, April 10, 1907

The Folger Shakespeare Library in Washington DC posted an article from its web site on Facebook on May 11:

As You Like It in Esperanto: Washington, DC, 1910, by Sarah Hovde, November 16, 2015




As they say, it's a small world, also because I live in the same neighborhood as the Folger Shakespeare Library, and my late beloved Evelyn, the 12th anniversary of whose death is today, was a Shakespeare buff and a volunteer there.

The library's catalog entry lists the date of the play's performance by the Hickamen Players as August 15, I will have to check other sources to confirm whether it was the 15th or 16th. Hovde extensively documents the performance, with links to reports in the American press. Bravo!

According to her report, this was the Hickman Players' first (and last) play performed in Esperanto, the first Esperanto play performed in the USA, and the first Esperanto translation of As You Like It.



The translation can be accessed and downloaded from Google Books:

Kiel plaĉas al vi: komedio en kvin aktoj de William Shakespeare; tradukis Dro. Ivy Kellerman [Reed]; speciale tradukita por, kaj ludita ce La Sesa Internacia Kongreso de Esperanto. Washington, D.C., USONO: La Sesa Internacia Kongreso de Esperanto, 1910.

Some time ago I was asked by Humphrey Tonkin to research what other documentation I could dig up on this. Maybe someday...

Begoña Paz - La pezo de mia deziro

Aperis en Beletra Almanako n-ro 28 (februaro 2017):

Tri rakontoj de Begoña Paz, trad. Suso Moinhos.

Jen sonregistraĵo:

Begoña Paz - La pezo de mia deziro (komenco)


2017-05-10

A Seamstress Wants to Learn Esperanto


A Seamstress Wants to Learn Esperanto | YIVO Institute for Jewish Research | The Edward Blank YIVO Vilna Collections Project

May 1, 2017

The publication of Esther Schor's Bridge of Words: Esperanto and the Dream of a Universal Language occasioned this excavation from the YIVO archives.
This application for registration in an Esperanto course offered in the 1930s in Vilna (Wilno) by VILBIG (Vilna Jewish Education Society) was filled out by Tsile Lyubitsh, a young lingerie seamstress. Born in 1911, she was a member of the first generation to have attended one of the new secular Yiddish schools that were established in the wake of World War II.

What motivated Tsile to want to learn Esperanto? One possible clue comes from the memoir of a young Jewish man in Kielce, born in the same year at Tsile. A. Greyno, as he signed his submission to an autobiography contest sponsored by YIVO in the 1930s, was from a poor family. Like Tsile, he was a garment worker, and in his case, a trade unionist. He also dreamed of a world without borders, but more specifically, of a unified world proletariat, and had found a socialist Esperanto organization with which to affiliate [....]

Thank you, YIVO! See also the YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe:
Bialystok
Belmont, Leo
Braun, Mieczysław
Gorshman, Shira
Korczak, Janusz
Tuwim, Julian
Zamenhof, Ludwik
Zaretski, Ayzik

Marjorie Boulton: 90-jaraĝa en 2014

Jen malnova novaĵo sed atentinda: raporto kun pluraj fotoj pri festo ĉe Oxford por literaturologo kaj esperantista verkistino Marjorie Boulton (naskiĝinta la 7-an de majo 1924):

Marjorie Boulton: 90-jaraĝa (La Brita Esperantisto, aŭtuno 2014)

2017-05-03

John Wilkins' 17​th​-Century Moon Mission

I have blogged about this before, once in Esperanto, once in English. These historical tidbits keep getting rediscovered, this time by one of my favorite enterprises, Atlas Obscura:

The 17​th​-Century Moon Mission That Never Got Off the Ground 
by NATALIE ZARRELLI,
Atlas Obscura, May 03, 2017
(Dr. John Wilkins’ lunar ambitions were a little too lofty.)

Wilkins' ideas were a combination of forward-thinking scientific and technological notions and faulty speculation. His conception of space travel is outlined here. His creation of a universal language is also noted, more than once.  Here is a tidbit new to me:
' A century later, some of Wilkins’ eclectic passions were the butt of small jokes; in a 1784 letter, historian Horace Walpole wrote: “I discovered an alliance between Bishop Wilkins’s art of flying, and his plan of universal language; the latter of which he no doubt calculated to prevent the want of an interpreter when he should arrive at the moon.” '
Let me repeat a few relevant links (see my Esperanto post for non-English links):

By Wilkins:

A Journey to the Moon Possible [from The Discovery of a New World (1638)], in English Prose: Selections with Critical Introductions by Various Writers and General Introductions to Each Period; Vol. II. Sixteenth Century to the Restoration; edited by Henry Craik (New York: The Macmillan Company, 1916).

The Discovery of a World in the Moone: Or, A Discovrse Tending To Prove That ’Tis Probable There May Be Another Habitable World In That Planet. Printed by E.G. for Michael Sparke and Edward Forrest, 1638. 

By someone else:

Ballad of Gresham College (1663) 


2017-04-29

Karinthy en Literatura Foiro (2)

Mi jam afiŝis pri la enhavo de Literatura Foiro n-ro 286, aprilo 2017, kies precipa temo estas Frigyes Karinthy. Jen la kovrilo:


2017-04-23

William Auld: “Striptease” ("Incitnudiĝo")

William Auld (1924-2006) was one of Esperanto's most important poets and literary advocates, the leading figure of his generation. I have always found his social-critical poems to be the most memorable. This poem appeared in his 1969 collection of poems Humoroj (Moods), in which he declared himself to be writing more personally (and less politically) than before, but even personal poems inevitably reflect on the state of society. This one is clearly a social commentary:
"Incitnudiĝo" de/by William Auld, with “Striptease,” English translation / angla traduko de/by Roy McDonald
Here Auld provides a harsh take on the patrons of strip clubs in his social environment. I never forgot it after reading it over 45 years ago.

The word "Incitnudiĝo" is a compound word coined by Auld, consisting of the morphemes incite + naked + becoming + noun, characterizing what "stripping" is and characteristic of the creative use of Esperanto's expressive capability via the free creation of compounds.

An English translation was published in Star in a Night Sky: An Anthology of Esperanto Literature, edited by Paul Gubbins (London: Francis Boutle Publishers, 2012), a huge compendium of English translations of Esperanto originals. Here it is.

Leendert Cornelis Deij: "Al la Juda Foririnto" / "To the Jew Who Walked Away"

This post commemorates the Holocaust Days of Remembrance in 2017. Holocaust Remembrance Day (Yom Hashoah) marks the anniversary of the Warsaw Ghetto Uprising.

Let us remember also that all of Zamenhof's children were murdered by the Nazis, and Esperanto was targeted as a Jewish conspiracy.

For decades this original Esperanto Holocaust-related poem has been my favorite on the theme of the Shoah. (I discovered some excellent Hungarian Holocaust poetry--some of which also has Esperanto translations--last year, but that is another story.) An English translation received a commendation in a British literary competition. I have reported on the poem, the poet, and the translation on this blog several times previously. I finally obtained the English translation, which I have added to the Esperanto original:

"Al la Juda Foririnto" / "To the Jew Who Walked Away"
by Leendert Cornelis Deij with English translation by Elizabeth Stanley

Note also William Auld's English translation:

Al la juda foririnto / To the Jewish Departed / Al judío que marchó
English translation by William Auld, literal Spanish translation by Fátima Maritela Marinera

Note that I have previously misspelled Deij's middle name, which should read ‘Cornelis’. ‘Leendert Cornelis Deij’ also appears under the names ‘Leen Deij’ and ‘Lodewijk Cornelis Deij’. When I figure out how to correct the subject heading, I will alter it to ‘Leendert Cornelis Deij’.

See also these web pages/sites:


Aleksandr Logvin (1903 - 1980): 3 poemoj

Antaŭ jardekoj mi akiris kaj legis la poemaron Sur la vivovojo: poemoj de Aleksandr Logvin, kun antaŭparolo de Ferenc Szilágyi (La Laguna: J. Régulo, 1964; Stafeto: Beletraj kajeroj; 24) kaj relegis ĝin kelkfoje poste.

Post jaroj, mi ne povas raporti multon el la enhavo. Mi trovis la jenajn tri poemojn en la fantom-interreto (archive,org) kaj re-enretigis ilin kune:
“Plej sinceraj la versetoj pri la verdaj revuetoj” / “Kie Lermontov duelis...” / “Rekviemo” de Aleksandr Logvin
Ĉiuj tri estas omaĝoj: la unua, leĝera laŭdo de la diverslanda Esperanto-gazetaro, la dua pri la rusa poeto Miĥail Lermontov, la tria pri Kálmán Kalocsay ĵus post ties morto.

Jen du pluaj retligoj:
Aleksandr Logvin - Vikipedio

Aleksandr Porfirjeviĉ Logvin (OLE)

Moskva skolo de originala Esperanto-poezio

Moskva skolo de originala Esperanto-poezio de Nikolao Gudskov:

Mi iom konas ruslandajn kaj sovetuniajn esperantistajn verkistojn, sed mi ne sciis pri iu Moskva skolo. Gudskov resumas la historion de esperantistaj verkistoj en Moskvo kaj skizas la trajtojn de la t.n, skolo. Lia eseo konsistas el sep sekcioj:

1. Premisoj
2. Impeto de la 60-aj
3. Maturiĝo
4. Moskva literatura Esperanto-klubo
5. "Cerbe kaj Kore" [revuo]
6. Ĝeneralaj trajtoj de la skolo
7. Listo de poetoj, apartenantaj al Moskva skolo
Jen la fina sekcio:
   1) "Protoperiodo" – poetoj, vivintaj kaj verkintoj ĉefe antaŭ la 1960-aj jaroj. Georgo Deŝkin, Nikolaj Hohlov, Aleksandr Logvin, Nikolaj Nekrasov
        2) Pliaĝa generacio – poetoj, kies ĉefa kreado aŭ poezia maturiĝo okazis en la frua periodo de Moskva skolo, inter fino de de la 1950-aj kaj mezo de la 1980-aj jaroj. Miĥail Bronŝtejn, Konstantin Gusev, Isaak Ĥoves, Ludmila Novikova, Ivan Lubjanovskij, Vladimir Samodaj, Bonifatio Tornado (Boris Tokarev)
        3) Nova generacio – poetoj, disfloro de kies talentoj okazis en kadroj kaj sub influo de MLEK. Griŝo Arosjev, Oĉjo (Oleg) Dadaev, Miĥail Giŝpling, Klara Ilutoviĉ, Valentin Melnikov, Ivan Naumov, Miĥail Povorin, Solomon Vysokovskij
        4) Moskvaj esperantistoj, konstante ne okupiĝantaj pri poezia kreado aŭ tradukado, sed sporade verkantaj poemojn, plejparte prezentante ilin al MLEK-anoj (ankaŭ komencantaj poetoj, kies talento ankoraŭ en sufiĉe evoluis). Viktoro Aroloviĉ, Andreo Jakovlev, Aleksej Besĉastnov, Vladimir Edelŝtejn, Irina Gonĉarova, Nikolao Gudskov, Vadim Ĥmelinskij, Lubovj Motyljova, Arkadij Rjabov, Natalja Soljakova (Barabaŝka), Aron Zisman.
Pli ĝenerale, la retejo temas pri: Moskva Esperanto-klubo"Lev Tolstoj". Literatura paĝo estas subsekcio. Ĉio troveblas en la retejo Moskva Esperanto-Centro.

Cerbe kaj Kore malaperis el la aktiva retpaĝaro, sed jen la numeroj 1998-2000:

Cerbe kaj Kore kaj Cerbe kaj Kore (Don Harlow).

Rigardu ankaŭ:

Cerbe kaj Kore - Vikipedio

2017-04-17

2017-04-16

Boxer, Beetle (5)


The Boxer Beetle web site has disappeared, so here is the best I can give you, from the ghost web: Boxer, Beetle. I reproduce the images below:











2017-04-15

Zamenhof: 100 years after his death / 100 jaroj postmorte

April 14 (yesterday) was the 100th anniversary of the death of Ludwig Zamenhof. I will be writing more about him in the days ahead. There is a new web site devoted to him, his life, ideas, work, and this occasion, in 31 languages to date. Here is the English version:

Zamenhof: Creator of the international language Esperanto
The One Hundredth Anniversary of the Death of L.L. Zamenhof Commemorated under the auspices of UNESCO.

And here is the Esperanto version:

La 14a de aprilo (hieraŭ) estis la 100a datreveno de la morto de Ludoviko Zamenhof. Mi komentos pli pri li kaj liaj ideo proksimtempe. Jen nova retejo dediĉe al Zamenhof, liaj vivoj, ideoj kaj laboroj, kaj al ĉi tiu okazo, ĝis nun en 31 lingvoj. Jen la Esperanta versio:

Zamenhof: La iniciatinto de Esperanto 
Centa Mortodatreveno de L. L. Zamenhof Solenata sub la aŭspicio de Unesko

Also, here is the most up-to-date biography of Zamenhof in English, now freely downloadable:

Zamenhof: The Life, Works, and Ideas of the Author of Esperanto by Aleksandr Korzhenkov, abridged by the author (from Homarano: La vivo, verkoj kaj ideoj de d-ro L.L. Zamenhof; Kaliningrad-Kaunas: Sezonoj, 2009); English translation and notes by Ian M. Richmond. Esperantic Studies Foundation, 2009.

2017-04-14

Baldur Ragnarsson: La celo sen difino


              La celo sen difino

           de Baldur Ragnarsson

La demando estas ne kiel vojon fari,
vojo estas longa, aŭ ĝi estas mallonga,
sed evidente ĝi kondukas ĉiam ien
kio indas nur moderan laŭdon.
Nek estas la demando kiel starigi domon,
kvankam oni ja devas agnoski ĝian utilon
kun la dikaj muroj kaj la tegmento
(modela signo pri la konservemo)
sed ankaŭ ĝi proponas nenian solvon.

Kio validas por nia kazo prefere
estas du fortaj piedoj
koro kuraĝa
kaj drasta senfina strebo al la horizontoj
super ŝtonoj kaj lafrokoj
terbuloj kaj ĉiuspecaj malebenaĵoj
trans lagoj kaj riveroj
marĉoj kaj ĉiuspecaj malsekaĵoj
inter montoj kaj urboj
homoj kaj ĉiuspecaj elstaraĵoj
por ĉiam daŭrigi sen iu celo difinita
ĉar ĝuste tiu estas la plej bela
plej liberiga, sen iu ajn ĉirkaŭstringo.

Kaj en la vespero, kiam benas ripoz’
muskolojn lacigitajn post la taga paŝado,
estas ĝue tiam mediti
pri la lumo kiu tiel evidentas
ke ĝi estas konstatebla de absolute ĉiuj
kiam ajn kaj ĉiuloke, se nur
la emo troviĝas iomete klini
oblikve la kapon, negrave kiuflanken,
por aliformigi la mondon je tridek gradoj,
ni diru, ĉar tio sufiĉas, kaj subite jen
brilas per vasta konstanta lumoŝvelo
la celo sen difino
sed tamen tiu kiu la sola faros
liberaj nin –– iuj jam pruvis tion.

FONTO: Ragnarsson, Baldur. “La celo sen difino,” en Esploroj (La Laguna: J. Régulo, 1973), p. 22-24. (Stafeto: Beletraj Kajeroj; 44)

Jen pluaj recenzoj pri Ragnarsson:

"Laŭ dezerto retorika: Baldur Ragnarsson kaj la etiko de silento" de Mauro Nervi. Libera Folio, 2007-10-28

Recenzo: ESPLOROJ, de F. de Diego, Boletín n203 (maj 1974) [Hispana Esperanto-Federacio], p. 21-22

2017-04-05

Asocio de Junaj Informadikistoj (AJI)

Jen nova faka asocio:

Asocio de Junaj Informadikistoj (AJI)

Venu kunkrei la “Asocio de Junaj Informadikistoj”, aliĝu la kaj faru parton de la unua membraro plenumante la formularon. Ni decidos kiun kontribuon ni povas fari por la E-movado, kreos laborplanon, elektos la unuan estraron, skribos regularojn, ktp.
Troveblas bazaj informoj kaj aliĝilo.
  • Kial oni bezonas asocion?
  • Kial junularorganizo?
  • Mi ne estas junulo, ĉu mi povus partopreni?
  • Mi ne estas informadikisto, ĉu mi povus membriĝi?

Plena Misilustrita Vortaro Desperanto


Fikaj vortaroj ige utilas al la Esperanto-blovado. Do jen plua:

Plena Misilustrita Vortaro Desperanto
de Karulo (Karles Berga)
4 januaro 2017

Do la kontuziasma nespirantisto povas informiĝi pri la Desperanta Ĉevito, Frika Venko, Pornoza Gvidlibro, kaj aliaj esencaj blovadaj aferoj. Hura!

Pri Frigyes Karinthy & Faremido post 100 jaroj

Jen referenco al mia publikigita eseo pri Frigyes Karinthy, kiun mi verkis en 2016 okaze de la centjariĝo de lia grava utopia romaneto Vojaĝo al Faremido:

Dumain, Ralph. “La vivo, verkaro kaj muzikaj robotoj de Frigyes Karinthy,” Beletra Almanako, n-ro 27, oktobro 2016, p. 97-112.

Interalie, mi analizas la verkon Vojaĝo al Faremido, kiun, suprize, oni evidente ne antaŭe pritraktis en Esperanto. Mi ankaŭ komparas tiun verkon kun Vojaĝo al Kazohinio de Sándor Szathmári, kiu nomis Karinthy sia "spirita patro."

Jen miareteje la “Konkludo” (p. 107), plejparte pri la hungara-kanadana verkisto Robert Zend (1929-1985), kiun inspiris Karinthy:

De Madách al Karinthy al Szathmári & Zend.

Mi ankaŭ mallonge resumas, kiel mi interesiĝis pri Karinthy. Fine de mia omaĝo, mi aldonas omaĝon de Mihály Babits pri Karinthy.

2017-04-04

Karinthy en Literatura Foiro

Aperas en Literatura Foiro numero 286, aprilo 2017, temo de Frigyes Karinthy, kun ties bildo sur la kovrilo.

Laŭ anonco de Esperanta Civito:

"Literatura Foiro" daŭrigas la esplorojn pri la aŭtoroj en kies verkoj aŭ eĉ vivo rolis esperant(ist)o. Ĉi-jare, post Bulgakov, jen la vico de Frigyes Karinthy, eminenta esperantano, kiu interalie inspiris nian Sándor Szathmári. Giorgio Silfer dediĉas al ĝi eseon, apud traduko de grava specimeno. Laŭ liaj esploroj, la graveco de Karinthy, kiel esperantano kaj kiel gvidanto de la hungara PEN, endas je rekonsidero, dum alia hungaro indas je pli granda atento en ambaŭ direktoj: Dezsö Kosztolányi.
Laŭ Carlo Minnaja, la koncerna enhavo estas jena:

(1) 3-paĝa artikolo de Silfer, kun interne longa fragmento de Szathmari rilate al la novelo de Karinthy "La cirko," kun bildoj; ankaŭ ĉerpaĵo el la antaŭparolo de Karinthy por ties novelaro Norda vento;

(2) 5-paĝa (inkluzive fotojn) traduko de Silfer kaj Perla Martinelli el la gazeto Pesti Naplò (11.8.1929), en kiu Karinthy parolas pri la tiujara UK en Budapeŝto. Ĉi-lasta estas nova traduko de:

En la mondon venis nova sento,” el la hungara tradukis Lajos Tárkony, Hungara Vivo, 1968, n-ro 2, p. 14-15.

Jen "La cirko" de Karinthy, tradukita de Sándor Szathmári.

2017-03-15

Feathers / Plumoj & Esperanto (7)

Beʾer, Haim. Feathers [Notsot]; translated from the Hebrew by Hillel Halkin. Waltham, MA: Brandeis University Press; Hanover: University Press of New England, 2004. xiii, 235 pp.

I finally pulled this book off the shelf and read the novel (10-15 February). I found two additional references to Esperanto, quoted in my previous post. Feathers (published in the original Hebrew in 1979), like several contemporary Jewish novels, uses Esperanto as nostalgia for lost utopian possibilities. But what about the novel itself?

My initial reaction was: why the National Yiddish Book Center named this one of the 100 greatest works of modern Jewish Literature eludes me. This is deemed a classic of Israeli literature, but it just could not hold my interest or attention most of the way through. Perhaps my inattention is my own fault, but I was just not motivated to care. Stylistically, the novel is marvelous, but still . . . You might think I would be more interested in a collection of eccentrics and crackpots, but I just couldn't care about this Jewish cohort in Jerusalem. Note, however,  . . .

There are two outstanding features I should point out, the second of which is more compelling to me. In all of the scenarios covered, from the war of independence to the Yom Kippur war, not limited to actual wars, there is the constant presence of death and funerals. The title itself suggests the fragility of Jewish life and dreams.

The second feature is the Jewish gift for scorn and sarcasm. Here is one characteristic passage that also pertains to philosophy, autodidacts, utopians, and cranks:
"Now that you are a father yourself, how can you rationally explain such craziness?" How a boy who lacked nothing, whose teachers were men of such stature that some eventually became university lecturers, whose friends came from the very best of houses--how such a boy could have fallen for a shiftless low-life Leder was more than she could comprehend.

Since the conversation annoyed me, I replied that no one, not even I could know what had gone on in my mind and soul as a child. Nevertheless, I added, I believed that Leder was in his own fashion a philosopher, though an autodidact of course, and that my imagination had been fired by the world of utopian thought he had opened up to me.

My mother sarcastically repeated my big words and declared that even though she had no schooling and had never even been able to attend the Saturday night lectures at the community center, she knew enough to understand the difference between Leder and a philosopher.

"We're both adults now," she went on as we crossed the busy Jerusalem-Jericho road, "and it won't hurt you to hear the truth for once." She blamed Leder for my having dropped out of school. "You went to college thinking that a philosophy department was a lot of wise men sitting around with laurel wreathes on their heads and discussing Kant and Spinoza while solving the problems of the universe with hot air." [p. 42]
Various ideological factions in the Jewish community of the historical periods covered are mentioned: Zionists, anti-Zionists, Bolsheviks, rightists, Europe-oriented monarchists. The key figure is Mordecai Leder, disciple of Karl Popper-Lynkeus and leader of the Nutrition Army, dedicated to bringing the utopian project of minimal consumption into being.

This might be a fluke of my attentiveness, but I finally got absorbed in the novel with the death of Joseph Stalin. The anti-communist insults hurled at the Jewish Bolshies in Jerusalem are hilarious.

Leder becomes disillusioned with peaceful persuasion when Albert Schweitzer declines his invitation to become titular head of the movement, picks up a gun at the moment when Israeli right-wingers riot in protest of Israel's reparations deal with Germany, gets arrested, and goes downhill from there. The narrator's life with Leder ends in the 1950s, but the connection comes back to him in the final chapter when burying the dead from the Yom Kippur war.

So, despite my initial indifference, there appears to be something to be gleaned from this tale, the generalities if not the specifics: the craziness of dreamers, or perhaps the futility of all dreams, the discrepancy between people's self-conception and their lives, the interweaving of humor and tragedy, the evanescence of Jewish and all human life, the absorption and disappearance of the world one once lived, disorientation and memory, feathers scattered from living beings and blown all about, signalling the disruption of a fleeting existence.