2016-11-06

Karel Čapek & Esperanto (12): Liven Dek pri "Dioj, homoj kaj robotoj"



Kiu kreis la homon? Kiucele? Liven Dek proponis plurajn pensigajn ideojn pri "Dioj, homoj kaj robotoj" en la 25a IEK okazinta en Svitay en 2012. La deirpunkto de lia prezento, kies titolo estas "Kion faris poste Rust?", rilatas al roboto rolanta en lia sciencfikcia novelo "Rust'".

Karel Čapek & Esperanto (11): R.U.R (Terura sonĝo) - Teatro



"La ensemblo "Teatro DOMA" prezentis adapton de la verko "R.U.R" de la Ĉeĥa verkisto Karel Čapek (eldonita de Kava-Pech), en la 25a Internacia Esperanto-Konferenco (OSIEK), okazinta en Svitavy (Ĉeĥio) de la 14a ĝis la 20a de julio 2012. Reĝisoris la prezenton Radka Oblouková, kaj Miroslav Malovec esperantigis la scenaron de Tereza Kopecká. Aktoris: Antonín Benc, Patrik Lukeš, Adéla Šikulová, Šárka Holasová, Eliška Hajská, Tereza Jagošová, Karin Musilová, Hana Nekvindová, Matěj Nárožný, Jan Fidel Řepa kaj Ján Bobrik. Filmis Svena Dun."

2016-10-08

Frigyes Karinthy in the blogosphere

In addition to the references compiled on this blog and in my English and Esperanto Karinthy bibliographies on my web site, I have come across interesting references to Frigyes Karinthy that I have not yet documented in any of these places. Here are a few of them.

Seven Questions for Ottilie Mulzet on Animalinside
(Conversational Reading, Scott Esposito's blog, June 20, 2011)
"There is one pre-war Hungarian writer I would like to mention, however: Frigyes Karinthy (1887-1938). He was primarily known as a satirist and humorist and in fact, his satiric writings were absolutely brilliant. In a series of longer short stories, though, he explored the themes of extreme psychic disintegration. Clearly he was trying to see how far he could push the Hungarian language in these stories, what happens to it when subjected to a maximum level of psychic breakdown. I see some of these experimental writings as something of a precursor to Krasznahorkai’s work within Hungarian literature, although I have to add here I don’t know if Krasznahorkai himself would consider this to be the case."
JFK, Robert Anton Wilson, Timothy Leary, Six Degrees of Separation and other High Weirdness (Overweening Generalist, November 23, 2013)
"11. Ever heard of Frigyes Karinthy? He was a Hungarian Jew who died in 1938 and probably invented the idea of Six Degrees of Separation...around 1929? (He may have been influenced by radio man Marconi.) In 1936 he had an operation for a brain tumor, and then wrote an autobiographical book Voyage Around My Skull, which came out a year after he died and was re-released in English in 2008 with an introduction by Oliver Sacks. Karinthy's still popular in Hungary, and his books are marked by science fiction ideas, comedy, play with Jonathan Swift's characters, pacifism, the themes of adolescence and the battle of the sexes. His humor is black and ironic. He espoused Esperanto. He also speculated about Artificial Intelligence long before it was invented.”
Kledon: The experience of altering meaning and significance in fine art by György Szász. Theses for a DLA dissertation, Hungarian University of Fine Art Doctoral School, 2008.
"In many works we see the multiplicity of the notion of the present or that of reality. Karinthy Frigyes (Five o’clock Closing Time, 1918): “I dreamed I was two cats and that I played with myself.”
This story has not been translated into English, to my knowledge.

Here are two more posts I just added to my bibliography:

Frigyes Karinthy, Grave and Gay, seraillon (Scott W.), December 13, 2010

A Journey Round Karinthy’s Skull, seraillon (Scott W.), December 28, 2010

2016-09-01

Artefaritaj tutslavaj lingvoj

En la senpage elŝutebla numero de Balkana Verda Stelo de la 1a septembro 2016 enestas interesa artikolo:

Artefaritaj tutslavaj lingvoj ekde 1666, nun en la reto (p. 9-12).

Atentu ankaŭ ligojn al aliaj artikoloj kaj retejoj, ekz.:

Interslavic language (plurlingva)

Slovianski - Vikipedio

Interslavic language - Wikipedia, the free encyclopedia

Slavic Lesson 1
("simplified lesson of the best and simplest inter-slavic language")

Balkana Verda Stelo

Aboneblas la trimonata revuo Balkana Verda Stelo, kaj elŝuteblas senpage la numero de septembro 2016. Jen la enhavo de la senpaga numero. Mi reliefigas la artikolojn, kiuj min aparte interesas:

Unua serioza laboro de d-ro Mark Fettes, prezidanto de UEA.. 1
Balkana Esperantista Renkontiĝo EKRA, Bulgarijo. 2
La Kredito: banala, inteligenta kaj vigla. 4
Teatro: DOMA – El la vivo de insektoj 5
Komentetoj pri kelkaj movadaj aktualaĵoj 7
Artefaritaj tutslavaj lingvoj ekde 1666, nun en la reto. 9
Retaj kursoj 12
Forpasis Detlev Blanke. 13
La letero de fremda soldato de Adil Ollurit 13
Ŝercoj de Jadranka Mirić: 17
KER en Subotica/Serbijo 2016. 17
Kolokvo en Timişoara, Rumanijo, 11a-12a de novembro. 18
La disputata litero ĥ. 19
Kiel "movadiĝas" Esperanto en Ĉinijo?. 23
Helpo al Esperanto-instruantoj kaj orfaj infanoj en Afriko. 24
Simboloj de faŝismo, ekskuzebla tradicio en Kroatijo?. 25
Instruado per Duolingo en Slovenijo. 30
Historia Ortodoksa Koncilio renkontiĝas malgraŭ foresto de kvar eklezioj 31
Okcidenteŭropa indigno pro islamofobio en Francijo. 35

Karel Čapek en 'Balkana Verda Stelo'

Aboneblas la trimonata revuo Balkana Verda Stelo, kaj elŝuteblas senpage la numero de septembro 2016. Ĉi tie mi aperigas la jenan artikolon:

Teatro: DOMA – El la vivo de insektoj

Divadlo DOMA (“Tute malgranda teatro”), konsistas el tridek membroj inter 12- kaj 25-jaraĝaj, kiun administras la Centro de kulturaj servoj en Svitavy, Ĉeĥijo. Ĝi performas sub gvido de d-rino Radka Oblouková. Hodiaŭ ĉiuj estas studentoj de la loka gimnazio. En 2013 ili preparis esperantlingvan version de la teatraĵo R.U.R. aŭ terura sonĝo 7 de Karel Čapek, kiun ili prezentis en simpligita formo dum la 98-a UK en Rejkja-viko kaj pluraj aliaj kunvenoj. Por la UK en Nitro ili preparis alian tea-traĵon de Čapek kaj lia frato Josef, El la vivo de insektoj (Ze života hmyzu). Ĝi estas la plej fama verko de la du fratoj kaj unue sursceniĝis en 1922.

En la ludo vaganto ekdormas en arbaro kaj sonĝas observi aron da insektoj kiuj reprezentas variajn homajn ecojn kiuj koncernas vivmanieron kaj moralecon: la kaprica, vana, sed poezia papilio, la idolservema, dung-avida skarabo, la griloj servantaj al konsumo, kaj la formikoj, kies kreskante meĥaniĝanta konduto muldas militarisman socion. En la fino la vaganto mortas kaj novnaskito estas baptata.

La antropomorfaj insektoj ebligas la verkiston komenti alegorie al la vivo en Ĉeĥoslovakijo post la Unua Mondmilito. 8

Jarka M. Burien 9 skribas pri ĝi Čapek donis viglecon kaj koloron al la teatraĵo kiuj faris ĝin pli malenua teatra sperto ol R.U.R. 10 Kontraŭe la produktaĵo de BBC-a Televido en 1960 estis recenzita neniige, de kritikanto John Wyver 11 kiu nomis la tekston pretendema kaj nekohera. 12

En Nitro la reago de la spektantoj estis io de ne-kompreno kaj ne-kohero. La voĉoj de la junaj aktoroj ofte estis malfacile aŭdeblaj kaj oni demandas sin, ĉu tia abstrakta ludo pri la senco de la vivo en 1922 povis entute esti trasentebla de la trupanoj. Almenaŭ, se la reĝisorino volas, ke la publiko kaptu iom la sencon de la dramo, ŝi enkonduku la performadon per historia ekspliko pri Ĉeĥijo kaj la aŭtoro.

----

7 Enhavo: Artefaritaj laboristoj, “robotoj”, ekribelas kontraŭ homoj, elmurdas ilin, sed poste konstatas, ke ili ne kapablas produkti novajn robotojn. Ili petas la lastan, ankoraŭ vivantan homon pri helpo, sed tiu estas senespera ĝis la momento, kiam aperas du laste fabrikitaj gerobotoj, kiuj sin amas reciproke, ee kapablas riski la vivon unu pro la alia kaj tiel pruvas sian homiĝon. La dramo avertas, ke la tekniko povas likvidi nian civilizon. La verko estis tradukita en trideko da lingvoj. Kompleta teksto ee http://i-espero.info/files/elibroj/eo - capek, karel - r.u.r..pdf

8 En tiu tempo la montrado de la ludo kondukis al diversaj politikaj diskutoj, ekzemple en Britijo (The Insect Play) pri la konflikto inter la faŝismaj kaj komunismaj partioj aŭ ĝi estis konsiderata kiel reflekto de la vivo en Stalina Rusijo.

9 profesoro en la fakultato de podiaj artoj en Ŝtata Universitato de Novjorko

10 The Columbia Encyclopedia of Modern Drama, Volume 1. Columbia Univ. Press, 2007

11 mem verkisto, filmisto, produktanto por TV kaj historiisto de TV, ĉe Universitato de Vestminstro (Westminster)

12 John Wyver, Twentieth Century Theatre: The Insect Play (BBC, 1960), 14 June 2011

FONTO: Balkana Verda Stelo, 1a de septembro 2016,

2016-07-31

National Museum of Language Interview with R. Dumain

Now on the blog of the National Museum of Language:

Intellect as Equipment: Interview with Ralph Dumain,
July 28, 2016
(Interview has been edited and condensed.)

See my blog entry Presentation on Esperanto at the National Museum of Language for a description and video of the presentations James Ryan and I gave on Esperanto at the National Museum of Language in College Park, Maryland, on 10 May 2014, titled Esperanto: One of the World's Best Underutilized Ideas and Its Contributions to World Culture.

The unedited text of my interview along with my 2014 presentation can be found on my web site:

National Museum of Language: Interview & presentation on Esperanto by R. Dumain